Programy ochrony czynnej

Program restytucji
"Ochrona autochtonicznej populacji siei wędrownej, (Coregonus lavaretus f. lavaretus) z jeziora Łebsko" - etap I


[Jednostka dotującea projekt...]
Zabiegi ochronne w ichtiofaunie Słowińskiego Parku Narodowego prowadzą do odtworzenia zespołu ryb właściwych danemu siedlisku wodnemu oraz odbudowie populacji gatunków zagrożonych. Jednym z realizowanych w ostatnich latach (2000-2004) przedsięwzięć w tym zakresie jest program ochrony autochtonicznej populacji siei wędrownej. Zadania przewidziane do wykonania w ramach tego projektu znalazły się w planie zabiegów ochronnych Parku, zatwierdzonych przez Ministra Środowiska. 
Poniżej przestawiono główne sfery działania pracowników Słowińskiego Parku Narodowego, wypracowane we współpracy z zespołem ekspertów z Politechniki Koszalińskiej oraz Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, a zrealizowane przy wsparciu finansowym EkoFunduszu, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku

1. Ocena jakościowa i ilościowa populacji siei w jeziorze Łebsko oraz opracowanie założeń merytorycznych projektu

Pracownicy naukowi Politechniki Koszalińskiej, pod kierunkiem prof. Tomasza Heese, opracowali program ochrony autochtonicznej populacji siei w jeziorze Łebsko. Założenia i wyniki badań wykorzystano przy programie restytucji ryb wędrownych w Polsce.

2. Przygotowanie bazy do przetrzymywania i sprzętu do odłowu tarlaków

Na tym etapie przygotowano bazę rybacką do przetrzymywania tarlaków siei, sieci rybackie służące do odłowu tarlaków oraz sprzęt do przeprowadzenia sztucznego tarła, co pozwoliło na pozyskanie tarlaków i ikry siei począwszy od tarła 2000/2001r.

3. Pozyskanie i przetrzymywanie tarlaków

Następnie Słowiński Park Narodowy przeprowadził odłowy tarlaków siei w celu pozyskania ikry, niezbędnej do dalszego podchowu. Tarlaki łowiono w miesiącach listopad, grudzień, a nawet styczeń. Ryby przekazano do ośrodka, w którym w warunkach kontrolowanych pozyskano ikrę, a później poddano ją badaniom genetycznym i morfometrycznym na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie.

4. Inkubacja ikry, podchów narybku do wielkości 2-5 cm

Ikrę pozyskaną w kolejnych latach od tarlaków siei z jeziora Łebsko przewożono do wylęgarni, zapewniającej właściwą jakość i temperaturę wody w trakcie trwania inkubacji. Ryby w pierwszym i drugim roku projektu podchowywane były w basenach ze zwrotnym obiegiem wody i regulowaną temperaturą. W kolejnym latach wylęg siei przenoszono do stawów ziemnych. Sieję podchowywano w polikulturze z linem i karpiem. Założono podchów materiału zarybieniowego siei do osiągnięcia długości w przedziale 2-5 cm. W wyniku podjętych działań udało się w 2001 roku wprowadzić do jeziora 720 sztuk narybku jesiennego, w 2002 roku 71 075 sztuk narybku letniego i 20 011 sztuk narybku jesiennego, w roku 2004 11 450 sztuk narybku siei, a w 2005 roku 240 000 sztuk wylęgu i 5192 sztuki narybku jesiennego.

5. Kontrola genotypów

Badania genetyczne przeprowadzono na bazie 68 sztuk tarlaków siei. Wykonane badania polimorfizmu białek enzymatycznych dostarczają danych opisujących zasoby (rodzaj i poziom) zmienności puli genetycznej badanej populacji. Dzięki opisom nagromadzonym w literaturze możliwe jest porównawcze szacowanie zasobów zmienności genetycznej populacji siei oraz określenie jej pokrewieństwa genetycznego z innymi populacjami. Testami porównawczymi objęto sieje z Zatoki Pomorskiej i jeziora Bodeńskiego. Wskaźniki dystansu genetycznego (D) pomiędzy populacjami odzwierciedlają spodziewaną dodatnią korelację niewielkiego dystansu geograficznego z genetycznym. Warto jednak podkreślić wyraźne pokrewieństwo genetyczne między populacjami siei z jeziora Łebsko i Zatoki Pomorskiej (D=0,007), podczas gdy dystans genetyczny między sieją z jeziora Łebsko i Bodeńskiego wynosi D=0,0221. Dodatkowo profesor M. Łuczyński wykonał pilotażowe badania polimorfizmu mtDNA (sekwencjonowanie odcinka obejmującego fragment 1 podjednostki mitochondrialnej dehydrogenazy NADH-NH1). Wyniki badań posłużą w przyszłości do dalszych analiz porównawczych z innymi populacjami siei i wypracowania założeń ochronnych.

6. Monitoring efektów zarybień

W okresie trwania programu prowadzony był monitoring efektów zarybień, którego rozpoczęcie zostało zaplanowane na dzień 28 lutego 2001r, a zakończenie na 15 listopada 2004r. Wykonawcą zadania byli naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, pod kierunkiem prof. Andrzeja Martyniaka. Zgodnie z założeniami tego etapu projektu, sieje przed wypuszczeniem do jeziora Łebsko oznakowano:
- narybek letni poprzez założenie pierścienia na otolicie w wyniku zastosowania szoku termicznego
- narybek jesienny - niebieskim alcjanem blue, poprzez wprowadzenie pigmentu pod skórę ryb.
Wyniki przeprowadzonych badań pozwoliły na sformułowanie odpowiedzi na szereg pytań postawionych w fazie projektowania programu. Zdaniem ekspertów prace rozpoczęto dosłownie w ostatniej chwili. Liczba ryb była drastycznie mała, a możliwości dokonywania przez nie tarła naturalnego bardzo ograniczone.

7. Opracowanie efektów monitoringu, projektu i wyznaczenie zasad ochrony siei

W wyniku realizacji tego punktu wykonano opracowanie finalizujące elementy projektu. Zawiera ono ocenę wykonania poszczególnych zadań, ocenę efektów zarybień i efektu ekologicznego projektu, analizę zbiorczą i wytyczne dotyczące ochrony siei w jeziorze Łebsko, które zostaną ujęte w planie ochrony. Koordynator projektu prof. Tomasz Heese potwierdził poprawność merytoryczną podjętych działań, podkreślając przy tym duży stopień ich skomplikowania. Podkreślił również, iż trzyletni okres prowadzenia prac jest niewystarczający, szczególnie w kwestii pełnego poznania behawioru siei.

Korzystamy z cookies i local storage. Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu Więcej szczegółów w zakładce "Polityka cookie"..