Minogi morskie w Słowińskim Parku narodowym – sensacyjne obserwacje

Minogi morskie w Słowińskim Parku NarodowymW dniach 22 kwietnia i 22 maja w Słowińskim Parku Narodowym dokonano obserwacji bardzo rzadkiego gatunku – minoga morskiego. Fakt ten jest o tyle interesujący, że dotychczas, w kraju obserwowano pojedyncze osobniki, głównie na obszarze morza. Obecność minogów morskich w Parku jest o tyle niezwykła, że brak jest w ostatnich latach doniesień o obserwacji tego gatunku na obszarze śródlądowych wód Polski, a wodach Parku stwierdzono w bieżącym roku obecność aż dwóch osobników.W rzekach i jeziorach Słowińskiego Parku Narodowego stwierdzono występowanie około 60 gatunków ryb oraz 3 gatunków minogów. Bardzo ciekawą grupę stanowią właśnie minogi (inaczej krągłouste), które pokrojem ciała bardzo przypominają rodzimy gatunek ryby – węgorza i przez większość osób są mylnie zaliczane do gromady ryb. Ów pogląd ma swoją genezę w zaliczaniu minogów w przeszłości do grupy tzw. ryb bezszczękowych, dużym zewnętrznym podobieństwem do ryb oraz pozostawaniu omawianych zwierząt w obrębie zainteresowań ichtiologów. Minogi należą do grupy najstarszych kręgowców w historii Ziemi, a szczątki kopalne tych zwierząt datowane są na okres syluru, czyli na około 430 mln lat temu. W pewnym sensie obecnych przedstawicieli tej grupy zwierząt można nazwać „żywymi skamielinami”. W Polsce stwierdzono występowanie czterech gatunków minogów, z czego aż trzy gatunki występują w wodach Słowińskiego Parku Narodowego. Są to: minóg strumieniowy (Lampetra planeri), minóg rzeczny (Lampetra fluviatilis) oraz minóg morski (Petromyzon marinus).Minogi, w przeciwieństwie do ryb, nie posiadają wykształconej czaszki oraz szczęki. Ponadto krągłouste nie posiadają płetw parzystych (brzusznych oraz piersiowych), jedynie dwie płetwy grzbietowe oraz płetwę ogonową. Otwór gębowy dorosłych osobników otoczony jest przyssawką, która uzbrojona jest w liczne zęby, których układ jest charakterystyczny dla danego gatunku. Po obu stronach ciała, tuż za głową minogi posiadają po siedem otworów skrzelowych. Ciało pozbawione jest łusek i pokryte jest warstwą ochronnego śluzu.Najbardziej widoczna różnica pomiędzy rybami, a minogami uwidacznia się w  biologii tych zwierząt. U krągłoustych okres larwalny trwa znacznie dłużej niż u ryb, od 3 do nawet 8 lat, co stanowi przeważającą część cyklu życiowego tych zwierząt. Młode osobniki przebywają zakopane w piaszczysto-mulistych osadach dennych oraz nanosach rzecznych. Larwy odżywiają się wówczas detrytusem, czyli rozdrobnionymi szczątkami materii organicznej nagromadzonymi na dnie rzeki oraz drobnymi zwierzętami bentosowymi. Ze względu na brak wykształconych oczu, larwy krągłoustych potocznie nazywane są ślepcami lub ślepicami. Metamorfoza larw wszystkich gatunków minogów występujących w wodach Słowińskiego Parku Narodowego następuje latem (czerwiec – wrzesień). Na tym etapie rozwoju określenie przynależności gatunkowej zwierzęcia sprawia bardzo dużo trudności. Młode osobniki po przeobrażeniu, w zależności od gatunku podejmują wędrówkę do morza, bądź też pozostają w rzece. Minóg mMinogi morskie w Słowińskim Parku Narodowymorski, podejmuje niemal natychmiast wędrówkę w dół systemu rzecznego, której ostatecznym celem są wody morskie. Tam osobniki tego gatunku aktywnie polują na małe ryby, bądź też prowadzą pasożytniczy tryb życia na rybach. W tym drugim przypadku minogi żywią się krwią oraz limfą takich gatunków jak: szprot, śledź, dorsz, troć wędrowna czy łosoś. Minogi morskie w wodach słonych spędzają około 3 lat, podczas których osiągają długość przekraczającą nieraz jeden metr.Najmniejszy z naszych krągłoustych – minóg strumieniowy nie podejmuje dalekich wędrówek i pozostaje w rzece, w której spędził kilka lat w postaci larwalnej. Gatunek ten, jako jedyny z opisanych, po przeobrażeniu nie pobiera pokarmu, ponieważ jego układ pokarmowy ulega, wówczas, zanikowi. Dorosłe minogi strumieniowe dożywają do wiosny następnego roku i osiągają długość około 15 cm. Nazwa minoga rzecznego może być myląca, ponieważ gatunek ten podobnie, jak minóg morski po przeobrażeniu spływa do morza gdzie żeruje przez okres około 2 lat. W odróżnieniu jednak od minoga morskiego, osobniki omawianego gatunku podejmują wędrówkę w dół rzeki dopiero na wiosnę rok po metamorfozie. Długość dorosłych osobników przystępujących do tarła wynosi około 40 cm. Tarło minogów odbywa się wiosną oraz wczesnym latem gdy temperatura wody wynosi od 10°C do 15°C. Rozród minoga rzecznego oraz strumieniowego odbywa się w temperaturze wody powyżej 10°C, co zazwyczaj przypada na okres kwietnia i początek maja. Minóg morski wyciera się natomiast w wodzie cieplejszej (15°C), głównie w maju oraz na początku czerwca. Krągłouste na miejsca tarłowe wybierają odcinki rzek o piaszczystym, żwirowatym oraz kamienistym podłożu o niezbyt silnym prądzie wody. Na tarliska pierwsze przypływają samce, które przygotowują dołek na gniazdo tarłowe w dnie cieku. Po złożeniu i zapłodnieniu ikry na miejscu pozostają jeszcze przez kilka dni samce, które opiekują się gniazdem tarłowym. Następnie, po kilku dniach wszystkie osobniki giną. Przystąpienie do rozrodu poprzedzone jest koncentracją oraz wędrówką populacji tarłowej w górę rzek. Przed tarłem wszystkie krągłouste przestają pobierać pokarm, co w przypadku minoga strumieniowego oznacza zaprzestanie żerowania z chwilą przeobrażenia larwy w postać dorosłą. Dlatego też podczas okresu poprzedzającego rozród minogi tracą na wadze (nawet do 40% w przypadku samic minoga morskiego), zaś długość zwierząt zmniejsza się nawet o 20%. Wszystkie gatunki minogów w Polsce objęte są ścisłą ochroną gatunkową, przy czym minóg morski jest stwierdzany sporadycznie i jest zagrożony wyginięciem. Tym bardziej warty odnotowania jest fakt obserwacji minoga morskiego w wodach jeziora Gardno, które miało miejsce w dniu 22 kwietnia i 22 maja bieżącego roku. Zwierzęta zostały przypadkiem złowione w stawne narzędzia połowowe typu żak, które służą do prowadzenia odłowów regulujących skład ichtiofauny Słowińskiego Parku Narodowego. Ze względu na stosowaną technikę połowów osobniki nie doznały uszkodzeń i zostały po sfotografowaniu wypuszczone z powrotem do wody. Zagrożeniem dla minogów jest pogarszający się stan wody w rzekach, co przy wystąpieniu koncentracji zanieczyszczeń, czy też wystąpieniu deficytów tlenu może doprowadzić do wyginięcia larw zagrzebanych w osadach dennych. Ponadto, dużym zagrożeniem jest również zabudowa hydrotechniczna rzek i potoków, co powoduje ograniczenie miejsc dogodnych do odbycia rozrodu przez tę bardzo interesującą i zarazem nieznaną grupę zwierząt.

Korzystamy z cookies i local storage. Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu Więcej szczegółów w zakładce "Polityka cookie"..