Artykuły

Niecierpek gruczołowaty – obcy gatunek inwazyjny

Niecierpek gruczołowaty – obcy gatunek inwazyjnyNiecierpek gruczołowaty Impatiens glandulifera jest obcym gatunkiem inwazyjnym, stanowiącym zagrożenie dla rodzimej różnorodności biologicznej. Pochodzi z Himalajów, skąd w XIX wieku sprowadzono go do Wielkiej Brytanii, jako roślinę ozdobną. Obecnie roślina ta „ucieka” do środowiska z ogródków działkowych i przydomowych. Niecierpek zaliczany jest do najgroźniejszych gatunków inwazyjnych w Europie. W Polsce stanowi zagrożenie dla rodzimej flory i fauny, wypierając krajowe, ojczyste gatunki. Opanowuje głównie wilgotne siedliska w dolinach rzecznych, łąki, turzycowiska, olsy i łęgi.

Roślina ta osiąga wysokość do 2-3 m. Torebka nasienna niecierpka wystrzeliwuje nasiona na odległość dochodzącą do 7 metrów! Jedna roślina wytwarza 185-518 torebek, z których każda zawiera 8-10 nasion, co daje maksymalnie 5180 nasion, o zdolności kiełkowania dochodzącej do 100%. Dzięki tak ogromnej produkcji nasion, szybkiemu wzrostowi i dużym rozmiarom niecierpek wypiera naturalną roślinność i porasta łanowo powierzchnie dochodzące do setek hektarów. Często rośnie wzdłuż cieków, a ogromna biomasa, którą wytwarza, może doprowadzić niekiedy do lokalnych podtopień i zwiększenia zagrożenia powodziowego.

Niecierpek produkuje znaczne ilości nektaru o bardzo wysokiej zawartości cukru, przez co owady zapylające zlatują się do niego bardzo chętnie, zaniedbując oblatywanie rodzimych gatunków roślin. Kwiaty niecierpka należą ponadto do tzw. kwiatów pułapkowych – aby dostać się do nektaru owad musi przecisnąć się przez wąskie przejście zbudowane z płatków. Trzmielom, będącym bardzo ważnymi zapylaczami np. roślin motylkowych, przynosi to duże szkody – przez przeciskanie się do źródła nektaru tracą one włoski na tułowiu, co zmniejsza ich zdolność do przenoszenia pyłku i termoregulacji.

Zwalczanie niecierpka jest trudne, gdyż gatunek ten opanowuje tereny trudno dostępne. Nasiona zdeponowane w glebie (tzw. bank nasion), zachowują zdolność kiełkowania przez kilka lat. Niecierpki należy usuwać w całości, przed kwitnieniem, wyrywając je, a zabieg powtarzać kilkukrotnie w sezonie, aby pozbyć się jak największej liczby nasion w glebie. Rośliny należy pakować do szczelnych worków i wywozić na miejsce kompostowania. Niecierpki należy kompostować tak długo, aż ich nasiona utracą zdolność kiełkowania (2-3 lata). Pracownicy Słowińskiego Parku Narodowego od kilku lat prowadzą akcję usuwania tej rośliny, głównie znad jeziora Gardno oraz od tego roku znad brzegów rzeki Łupawy.

Apelujemy do działkowiczów i właścicieli ogródków przydomowych o unikanie nasadzeń tej rośliny, a w przypadku jej usunięcia, o zadbanie, aby roślina nie dostała się do środowiska. Zwracamy uwagę, na szkody, jakie niecierpek wyrządza rodzimej florze i faunie, straty gospodarcze i na zagrożenie powodziowe, jakie może powodować, rosnąc wzdłuż cieków.

Gatunek ten został wpisany do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym.

Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami biologii niecierpka w publikacji: http://czlowiekiprzyroda.eu/wp-content/uploads/2017/07/niecierpek.pdf


Korzystamy z cookies i local storage. Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu Więcej szczegółów w zakładce "Polityka cookie"..